ΟΛΥΜΠΙΑ – ΟΛΥΜΠΙΣΜΟΣ

«…ηγήσατο γαρ τον ενθάδε σύλλογον αρχήν

γενήσεσθαι τοις Έλλησι της προς

αλλήλους φιλίας»

ΛΥΣΙΟΥ, ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΣ

 

Οι ιστορικές λεωφόροι του Ελληνικού Έθνους, μακρές και ατέρμονες, χάνονται στα απύθμενα βάθη του χρόνου, κατάφωτες, όσο προχωρούμε και πιο πίσω, με φώτα άσβεστα, ικανά να καταυγάζουν και την τωρινή ακόμη εποχή.

Η Ελλάδα είναι χώρα μικρή σε έκταση αλλ’ ένδοξη και μεγάλη, για τους ψηλούς σκοπούς που υπηρετεί, με την προβολή των μεγάλων ιδανικών της ζωής, για το άφθαστο και οπωσδήποτε ανυπέρβλητο ύψος στο οποίο ανατείνει ο προαιώνιος ευγενής αγώνας της ψυχής της.

«Έκαστον σημείον της γης της Ελλάδος και έκαστον όνομα τόπου, πόλεως ή χώρας, με την πάροδο των αιώνων, κατέστη σύμβολον μιας ιδέας πολιτιστικής, μιας πρώτης διδασκαλίας ή απαρχής ημερώσεως και προόδου του έμφρονος ανθρώπου ή ενός κοσμοϊστορικού γεγονότος». (1)

Ένα από τα πολλά λατρευτικά κέντρα της αρχαιότητας, το σημαντικότερο σε ιερότητα, αποστολή και πολιτιστική προσφορά, τροφός του λαμπρότερου εγκόσμιου μεγαλείου, έγινε η Ολυμπία, στην οποία, κυρίως, λατρευόταν ο Δίας, ο πατέρας των Θεών και των ανθρώπων.

Οι πηγές της χάνονται στα απώτατα περασμένα, μέσα στην πυκνή βλάστηση των ωραίων ελληνικών μύθων, ενώ μ’ ανάλαφρο περπάτημα αποτραβιέται στις εσχατιές της ένδοξης ελληνικής ιστορίας.

Κάτω απ’ το γαλάζιο και αίθριο ουρανό και τις δροσερές φυλλωσιές των δέντρων, μέσα σ’ ένα κλίμα όπου η διάφανη λεπτότητα εναρμονίζεται με τη γλυκιά και μυρωμένη φύση και η πλούσια βλάστηση, με την απαράμιλλη εναλλαγή όλων των χρωμάτων, μιλεί άμεσα στο φρόνημα των πιστών, το πανελλήνιο Ιερό της Ολυμπίας μεταλαμπάδευε τις πλούσιες ιδέες της καρδιάς και της σοφίας στις ψυχές όλων των Ελλήνων.

Το πνεύμα της Ολυμπίας «εύρισκε βοηθόν του την φύσι, της αγριελαίας τα ασημόφυλλλα κλαδιά, της δάφνης τα λουλούδια, των πλατανιών τους ίσκιους, των πεύκων τις ευωδιές, των αηδονιών τα λυρικά τραγούδια, των ποταμών το κελάρυσμα, των βατράχων τις νυχτερινές συμφωνίες». (2)

Μέσα σ’ αυτή την απαράμιλλη, την ασύγκριτη σύνθεση του επίγειου παραδείσου, παγκόσμιο και πανανθρώπινο, γεμάτο νοήματα και ευγενικούς σκοπούς, αποκορυφώνεται το Πνεύμα και ανατείνει η προαιώνια θέληση για την πλήρη ηθική τελείωση του Ανθρώπου, την ολοκλήρωση της ευδαιμονίας του στη γη, τη δημιουργία του «καλού και αγαθού».

«Υπέρθεη ξάφνου ακούεται, που σκεπάζει

του κόσμου τη βοή, φωνή, που βγαίνει

βαρειά λες απ’ τα βάθη των αιώνων:

……………………………………..

Δεύτε, απ’ το φως μου λάβετε τα μέλη

τα σκόρπια μιας ολότητας ανθρώπων,

το φως που τις καρδιές σας θα ζεστάνη,

θα ενώση, ουράνιο γέννημα της Άλτης,

ελευθερίας σύμβολο, εφιάλτης

στο πνεύμα του κακού και της δουλείας.

Έθνη, λαοί, όλοι λάβτετε απ’ το φως μου». (3)

 

Όταν ο Παυσανίας, ο πρώτος της ιστορίας περιηγητής – συγγραφέας, πραγματοποιώντας κατά το 170 μ.Χ τις περιηγήσεις του στον Ελλαδικό χώρο, φτάνει «στη χώρα της Ηλείας και στην Άλτι της Ολυμπίας», κυριεύεται από απροσμέτρητο θρησκευτικό δέος και απύθμενο θάμβος, μπροστά στο πλήθος των μνημείων και στο εκτυφλωτικό μεγαλείο τους.

Η λαμπρότητα των ναών, των κτιρίων, των πυλών, των στοών, των αγαλμάτων των Θεών, των ηρώων και των Ολυμπιονικών, των πολλών αναθηματικών στηλών κ.τ.λ. είναι τόσο άφθονη και άφθαστη, ώστε, με ασυγκράτητο θαυμασμό, χαρακτηρίζει την Ολυμπία «σαν τόπο που τον φροντίζει ο ίδιος ο Θεός» («πολλά μεν δη και άλλα ίδοι τις αν εν Έλλησι, τα δε και ακούσαι θαύματος αξία, μάλιστα δε τοις Ελευσίνι ορμωμένοις και αγώνι τω εν Ολυμπία, μέτεσιν εκ Θεού φροντίδος». (4)

Η Ολυμπία, τον καιρό που την επισκέφτηκε ο Παυσανίας, ήταν ένα καταπληκτικό, τεράστιο μουσείο, απίθανης ακτινοβολίας και αίγλης, όπου η Θεία οικονομία και εύνοια είχε συγκεντρώσει την εύογκη ελληνική καλλιτεχνική δραστηριότητα οκτώ ολόκληρων αιώνων και που αντικατοπτριζόταν, ολόγλυφα, η έξοχη εξελικτική πορεία του ελληνικού πνεύματος.

Ό,τι χαρακτήριζε, ιδιαίτερα ,την ελληνική αυτή γη ήταν πως περνούσε το καθετί αμέσως στην περιοχή εκείνη όπου το γεγονός εξιδανικεύεται, γίνεται πνεύμα και μύθος, όπου η κάθε προσπάθεια εξευγενίζεται μέσα σε μια αίσθηση ευθύνης, παράδοσης και χρέους, όπου οι κογχυλιάτες λίθοι υπενθύμιζαν πάντα ότι απέναντι της φθαρτής ύλης θα στέκουν ακλόνητες στον αιώνα και ακατάλυτες οι έννοιες Ιδέα, Ελευθερία, Ειρήνη.

Δυο ποτάμια, ο «ευρυρέεθρος» και πολυύμνητος Αλφειός, ο μικρός Κλαδέος καθώς και ένας κατάφυτος, κωνικός λόφος, το Κρόνιο, σχηματίζουν μια ειδυλλιακή, καταπράσινη κοιλάδα, τυλιγμένη σε μια μαγευτική γαλήνη και γοητευτική αταραξία.

Στον ιερό αυτό χώρο, με τη διάφανη, γαλανή ατμόσφαιρα και το λυρικό τοπίο, δημιουργήθηκε, από την αρχή ακόμη των ιστορικών χρόνων, μια εστία πολιτισμού, όπου αναρριπίστηκε, πλατάγισε και πέταξε, ψηλά και μεγαλόπρεπα, το ανθρώπινο πνεύμα, δίνοντας στην οικουμενικότητά του έκταση και ένταση, θάμπος και λάμπος, αίγλη και κύρος.

Κατά τον Α΄ Αντιπρόεδρο της Εφορείας της Διεθνούς Ολυμπιακής Ακαδημίας κ. Κλεάνθη Παλαιολόγο, της Ολυμπίας «το μεγαλειώδες ηθικό έργο πραγματοποιήθηκε με τη μυστηριακή επιβολή της θρησκείας, με την ισχυρή μορφωτική και πνευματική επιβολή της τέχνης και με την αξεπέραστη δύναμη της αθλητικής άμιλλας, που εκδηλώθηκε στους Ολυμπιακούς αγώνες. Έτσ,ι η περιοχή αυτή γίνηκε η μεγάλη σχεδόν μοναδική εστία του ελληνικού πολιτισμού, που σημαίνει του πολιτισμού του κόσμου». (5)

Αν, όπως υποστηρίζεται, η Ιστορία είναι τα βήματα του Θεού πάνω στη γη, τα πιο ανεξίτηλα, τα πιο βαθυχάραχτα ίχνη από τα πέλματά Του έχουν χαραχτεί στο ιερό έδαφος της Ολυμπίας. Υποβλητική υπόκρουσή τους στο αιώνιο αντιβούισμά τους έχουν τα θούρια των θριάμβων στα πολύπονα αγωνίσματα και τις χρυσάκριβες μαρμαρυγές του φωτός της ψυχής και της ηθικής του ανθρώπου αθανασίας.

Στην ανεκλάλητη γαλήνη της Ολυμπιακής γης, όπου τα δέντρα πρασινοφυλλιάζουν και τ’ αγριολούλουδα αναθάλλουν στο χλοερό έδαφος, μέσα σ’ ένα λαμπροφάνταχτο μοτίβο συναρπαστικών ύμνων αιώνιας Αλήθειας και απόλυτης Ομορφιάς, βλάστησε η Ολυμπιακή Ιδέα.

Η ηθική ιδέα της Ολυμπίας, που συμβολίζει το πλησίασμα στην ουσία της Ζωής, στη χαρά της Ζωής, στην αξία της Ελευθερίας και εκφράζει την προσέγγιση στην αθανασία του Πνεύματος, στην Ανθρώπινη, μ’ ένα λόγο, Αρετή, που αποτελεί την ύπατη επίτευξη και την ύψιστη τελείωση της ανθρώπινης ύπαρξηγς, οδήγησε το ανθρώπινο γένος στο απροσέγγιστο, στο ασύγκριτο, στο ανυπέρβλητο Μεγαλείο της εξέλιξής του.

Αυτή η έκπαγλη ιδέα της Ολυμπίας αχεί, τρανταχτά, στις συνειδήσεις όλων των ανθρώπων και τις δονεί σύψυχα σαν ασίγαστο μήνυμα, σαν ανέκκλητη κατηγορηματική προσταγή ακλόνητης επικύρωσης της αλήθειας ότι υπεράνω του κόσμου της ύλης δεσπόζει ο κόσμος του Πνεύματος, υπεράνω των υλικών συμφερόντων ακτινοβολεί ο «ηθικός αστερισμός των Ιδανικών».

«Ο Ολυμπισμός», κατά τον Όττο Σίμιτσεκ, κοσμήτορα της Διεθνούς Ολυμπιακής Ακαδημίας, «είναι μια γενική έννοια, που κλείνει μέσα της την καθαρή προσπάθεια αγωγής, δημιουργίας ή καλλιέργειας του τέλειου ανθρώπινου τύπου. Του ατόμου με ισορροπημένη προσωπικότητα, υποδειγματικού μέσα στην κοινωνία, ελεύθερου στη σκέψη, τολμηρού στην ενέργεια, τίμιου στις συναλλαγές και σεμνού στη συμπεριφορά, που εκτιμά και σέβεται τους συνανθρώπους του». (6)

Είναι αναμφισβήτητο ότι ο Ολυμπισμός είναι μια πρόσθετη διαδικασία αγωγής, που ασκεί αποφασιστική επίδραση στο άτομο και ολοκληρώνει τη γενική παιδευτική του αγωγή. Η συστηματική άσκηση και τα αγωνίσματα της δύναμης και της αλκής οδηγούν το άτομο στην αφομοίωση των ηθικών αξιών και ποδηγετούν την ανθρώπινη ψυχή στο στίβο, με αγωνίσματα το ίδιο επίπονα όπως τα αθλητικά και με ακριβοπόθητες νίκες.

Για πρώτη φορά στην Ολυμπία, πραγματοποιείται η μετάβαση από τον αιματόβρεκτο πόλεμο στο μεγαλύτερο ειρηνιστικό θρίαμβο της αρχαιότητας, την εκεχειρία, από την περιφρόνηση του νικημένου αντιπάλου στην τιμή του σαν ειρηνικού συναγωνιστή, στην ανακήρυξη των νικητών ως ημιθέων ηρώων, με μια ενδόφωτη και ενεργητική βίωση των ηθικών και πνευματικών αξιών, μακριά από τη δόξα της δύναμης και της υλικής αμοιβής.

Ο ανθρωπιστικός πολιτισμός αναβλύζει μέσα από τη θρησκευτική μυθουργία και λάμπει σαν διαμάντι, στο εσωκάρδιο του οποίου συντήκονται όλες οι ηθικές αξίες, όταν γυμνός, παρθενικός και άχραντος προβαίνει, ενεργητικά, στο στίβο της άμιλλας του ολυμπιακού σταδίου. Ο καθηγητής Νικ. Α. Νησιώτης, Πρόεδρος της Διεθνούς Ολυμπιακής Ακαδημίας, επισημαίνει: «Το ολυμπιακό στάδιο, από το 776 π.Χ., γίνεται η συμβολική αρένα όπου παραστατικά ο υψηλός θρησκευτικός μύθος θα γίνεται κάθε τέσσερα χρόνια πραγματικότης σαν οδηγός και σύμβολο πανανθρώπινης προσπάθειας για ανώτερη, συνολική, καθολική και αδιαίρετη ενόρασι και πραγματοποίησι των υψηλών σκοπών της ζωής». (7)

Η σωματική δύναμη, υπεροχή και νίκη προβάλλουν σαν υπέροχο όραμα μεγάλης ιδέας και διαφυλάττουν τον αποθησαυρισμένο πλούτο των ελληνικών αιώνων. Γίνονται το αναντικατάστατο συμπλήρωμα για να συγκροτηθεί το Όλο του Ανθρώπου, μέσα στο Όλο του Κόσμου, του οποίου η Αγωνιστική Διάθεση αποτελεί φυσιολογικό εκχύλισμα της άφθονης ζωντάνιας του.

Αναμφίβολα, λοιπόν, η άθληση, γενικότερα, μαζί με τη φιλοσοφία και τη μουσική, αποτελεί το αρραγές υπόβαθρο της πλήρους και ολοκληρωμένης παιδείας.

Κατά τον καθηγητή της Φιλοσοφικής Σχολής του Παν/μίου Αθηνών Κων/νο Σπετσιέρη, «ο άνθρωπος είναι ενιαία ολότης στοιχείων και εκδηλώσεων ουχί στατική, αλλά ζώσα, πραγματοποιουμένη συνεχώς». (8)

Συνεπώς, το μέτρο των πάντων, ο άνθρωπος, σαν μικρογραφία της κοσμικής Ολότητας, είναι ένα αδιαχώριστο όλο από σώμα και πνεύμα, τα οποία δεν μπορούν ούτε να διασπαστούν, ούτε να αναπτυχθούν ασύμμετρα.

Έτσι, η υπερύμνητη Ολυμπιακή Γη έγινε ένα από τα πιο θαυμαστά θρησκευτικά και αγωνιστικά κέντρα της Αρχαίας Ελλάδας και οι Ολυμπιακοί Αγώνες πήραν τη μορφή ενός μεγάλου Ιδανικού, που με μια ακατασίγαστη δημιουργική ανησυχία, με σωστό αγώνα και ευγενική άμιλλα, φρόντιζε να αναπτύξει την ψυχή και να ισχυροποιήσει το σώμα, για να διαπλάσει έτσι μια ολοκληρωμένη, σύμμετρη και αρμονική ανθρώπινη προσωπικότητα.

Δίκαια ο κράτιστος των λυρικών ποιητών, ο Πίνδαρος, υμνεί: «Μηδ’ Ολυμπίας αγώνα φέρτερον αυδάσομεν» (Δηλαδή: Μηδέ αγώνα της Ολυμπίας ανώτερον ποτέ υμνήσωμεν).

Στους ελληνιστικούς χρόνους, μετά το θάνατο του Μεγαλέξαντρου, η παλαιά αίγλη των Ολυμπιακών Αγώνων υποχώρησε. Η παρακμή της φιλοσοφίας, στους χρόνους αυτούς, επέφερε την κατάσβεση της ακτινοβολίας του Ιερού της Ολυμπίας, οδήγησε, αναπόφευκτα, στον εκφυλισμό των αγώνων και στο αναπάντεχο και ανιστόρητο φυλλορρόημα της Ολυμπιακής Ιδέας. Ο καθηγητής Νικ. Α. Νησιώτης τονίζει σχετικά: «Η μυϊκή δύναμη έγινε το μόνο κριτήριο της αξίας του νικητή και η τιμή στους Θεούς ξερό γράμμα ή καλύτερα τυπική ειδωλολατρική πράξις. Τη νίκη έστεφε η παχυλή δόξα και η υλική ανταμοιβή και η πνευματική διάστασις έγινε το άχρηστο στοιχείο για τους δυνατούς. Οι νικηταί δεν είναι πλέον τα πρότυπα των μυθικών ηρώων του Ηρακλέους, αλλ’ οι τυχοδιώκτες – ωφελημοθήρες της δόξας του IMPERIUM κατ’ απομίμησι του Ολυμπιονίκου Νέρωνος». (9)

Έτσι, το 394 μ.Χ., με τη σύμπραξη του χριστιανού αυτοκράτορα Μεγάλου Θεοδοσίου, που αντιδρά δυναμικά στις αρνητικές θέσεις των διωκτών της νέας Θρησκείας, αλλά, πρώτιστα, γιατί δεν υπάρχει στους Ολυμπιακού Αγώνες πνευματική υποδομή, ήρθε η οριστική κατάρρευση του μεγάλου αυτού ελληνικού θεσμού. Οι Ολυμπιακοί αγώνες γίνονται άφαντοι για πολλές εκατονταετίες, εκδιώκονται από την Ολυμπία, κατά το Νικ. Α. Νησιώτη, «γιατί, κυρίως, κάτω από την επίδρασι ξενικών στοιχείων και την πίεσι ξένων δυνάμεων είχαν, προοδευτικά, αποξενωθή των φιλοσοφικών τους προϋποθέσεων και υπηρετήσει στο τέλος πολύ εφήμερους και φθηνούς σκοπούς της ανθρώπινης ματαιοδοξίας». (10)

Μετά τα χρόνια του Μεσαίωνα, οπότε στους αιώνες των σιδηρόφρακτων ιπποτών κυριαρχεί το πνεύμα της δύναμης και της επιβολής, έρχεται η εποχή της Αναγέννησης, με τις ουμανιστικές ιδέες, κατά την οποία αναβιώνουν οι αληθινές αρχές της αγωγής και επιζητείται, μέσα από τους αρχαίους συγγραφείς, η αρχαία αγωγή, που προωθούσε και θεράπευε την ισομερή και ομοιόμορφη ανάπτυξη του σώματος και του πνεύματος. Τις αντιλήψεις αυτές διατράνωσαν, με αλησμόνητη φωνή, μεγάλοι σκαπανείς της αγωγής και του πνεύματος, οι ανθρωπιστές J.A. COMENIUS, JOHN LOCKE, J.J. ROUSSEAU κ.ά.

Η αναβίωση των Ολυμπιακών Αγώνων, στους νεότερους χρόνους, έγινε, δεν ήταν δυνατό να γίνει διαφορετικά, με στήριγμα την αρχαία αυτή φιλοσοφική προϋπόθεση. Αφετηρία του νέου Ολυμπισμού τέθηκε, εξαρχής, το αρχαίο ιδεώδες της ολιστικής θεώρησης του ανθρώπου, σύμφωνα με τα αρχαία φιλοσοφικά πρότυπα. Ο Γάλλος ελληνολάτρης Βαρώνος Ντε Κουμπερτέν, στην προσπάθειά του η παιδαγωγική να μείνει μακριά από το σχολαστικισμό και να γαλουχηθεί, έτσι, μια νεότητα ισορροπημένη σωματικά και πνευματικά, εμπνεύστηκε την αναβίωση της Ολυμπιακής Ιδέας. Η άθληση, που εμφωλεύει και στις πεζότερες ακόμη επιτυχίες της ανθρώπινης δραστηριότητας, πλήρωνε ζωτική ανάγκη του παιδαγωγικού του σχεδίου για την ανάπλαση της παιδείας στο σύγχρονο κόσμο με ένα ολοκληρωμένο σύστημα και, αναντίρρητα, η αρχαία φιλοσοφική προϋπόθεση των Ολυμπιακών Αγώνων του εξασφάλιζε το απαιτούμενο στερεό υπόβαθρο. Η αρμονία του τρίπτυχου άθληση, φιλοσοφία, μουσική, όσο κι αν διασπάστηκε, κατά την εξέλιξη γιγαντιαίων αγώνων του ανθρώπινου γένους, έχει ήδη καταθέσει την ανεκλάλητη εγγύηση στο θησαυροφυλάκιο των πανανθρώπινων πεπρωμένων. Όλη την οικουμενική άνθηση αυτή η αρμονία την κυοφόρησε και τη γονιμοποίησε.

Ίσως, η κλασική φιλοσοφία να επεδίωξε τη διάσπαση του δεσμού σώματος και ψυχής, απορρίπτοντας τη φυσιοκρατική αντίληψη περί Θεού, ως υλικού ή ανθρωπομορφικού. Πιθανόν, επίσης, ορισμένες φράσεις του Πλάτωνα να υποβιβάζουν την αξία του σώματος σε σύγκριση με εκείνη του Λόγου και της Διάνοιας. Παρ’ όλα αυτά, ο δεσμός παρέμεινε άρρηκτος. «Γιατί η ίδια η κλασική φιλοσοφία», λέγει ο καθ. Νικ. Νησιώτης, «ιδίως με τον Αριστοτέλη, που είδε την ψυχή σαν την αξιολογική μορφή του σώματος, μάλλον διασαφηνίζει την σχέση παρά την διασπά. Το σώμα είναι, και ως υποδεέστερο του πνεύματος, όργανο ευγενές και πολύτιμο της πνευματικής ζωής, η οποία εξαρτάται από την σωματική υγεία, την «ευεξία» για τον Αριστοτέλη».(11)

Ακόμη, ο πρύτανης της Ακαδημίας του Στρασβούργου RENE HUBERT επισημαίνει σχετικά: «…η σωματική αγωγή είναι η βάση που επάνω της στηρίζεται ολόκληρο το οικοδόμημα της αγωγής». (12)

Επίσης, ο διάσημος Γάλλος φυσιολόγος και χειρούργος ALEXIS CARREL (βραβείο Νόμπελ για την Ιατρική 1912) έχει χαρακτηριστικά τονίσει τους κινδύνους που διατρέχουν οι χώρες εκείνες, οι οποίες έχουν συγκεχυμένη αντίληψη για την αξία της σύμμετρης ανάπτυξης σώματος και ψυχής, σε βάρος της σωματικής αγωγής.

Η άθληση αποκτά νόημα μόνο με την αγωνιστικότητα, δηλαδή με την ακατάβλητη προσπάθεια για συνεχή επίτευξη καλύτερης και τελειότερης επίδοσης ζωής. Η αγωνιστικότητα, λοιπόν, γίνεται κοινό σημείο επαφής μεταξύ άθλησης και θρησκείας. Το αθλούμενο σώμα μετεωρίζεται και ανάγεται στη μεθοριακή του κατάσταση, στον υπερούσιο συνταυτισμό του με το αδύνατο. Η μέγιστη επίδοση, το ρεκόρ, που πηγάζει από τη διάπυρη πίστη, που εκπορεύεται από τη φωτεινή έξαρση και προέρχεται από τη χαλύβδινη αποφασιστικότητα, είναι ένθεη προσπάθεια ατελεύτητης υπέρβασης των ορίων μέχρι την επίτευξη του αδύνατου.

Κατά παράλληλη κίνηση, επιδιώκεται η ηθική τελειότητα, η αγνότητα και κυρίως η αγιότητα. Η επιπόθηση αυτή, που χαρακτηρίζει όλες τις θρησκείες και περισσότερο τη Χριστιανική, είναι αγώνας, είναι κατάκορφη έξαρση, κοσμογονική, κοσμοπλαστική, ελευθερίας των ψυχών, λύτρωσης του Ανθρώπου από την αμαρτία. «Ο πιστός καλείται ανά πάσαν στιγμήν να μαρτυρήση», σημειώνει ο έκτ. Καθηγητής Παν/μίου Βονν και έντ. Υφηγητής του Παν/μίου Αθηνών Μέγας Φαράντος, «αν όντως ζη εν τη πίστει, τη αληθεία, τη αγάπη, τη δικαιοσύνη, κτλ». (13)

Ο Απόστολος Παύλος παραβάλλει πολλές φορές τον αγώνα της ηθικής και της αγνότητας με τον αγώνα του δρόμου των αθλητών στο στάδιο και την απόκτηση της θείας ευδαιμονίας με το στεφάνι του νικητή. (14)

Το σώμα, ενώ στις δυαλιστικές φιλοσοφίες και στην ειδωλολατρία, τη μαγεία και τη φυσική θρησκεία θεωρείται πράγμα ευτελές, στην Αγία Γραφή γνωρίζει την υψηλότερη αξιολόγησή του, ονομάζεται «ναός του Αγίου Πνεύματος». (15)

Η ύλη δε γίνεται είδωλο του Θεού, αλλά εξυψώνεται, αφού ο ίδιος ο Θεός ενσαρκώνεται. Το ανθρώπινο σώμα και η υλική δημιουργία αποκορυφώνονται. Η ενανθρώπιση του Θεού αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την άθληση. Το σώμα του αθλούμενου είναι τίμιο, πρέπει να τυχαίνει μεγάλης φροντίδας και περιποίησης και μ’ αυτό να δοξαστεί ο Θεός, αφού ο Ίδιος ενσαρκώθηκε.

Ευνόητο είναι ότι την έννοια του σώματος σαν Ναού του Θεού μέσα στον οποίο ο ίδιος ο Θεός περπατεί (16) δεν πρέπει να την απολυτοποιήσουμε. Πρέπει να αποκλειστεί η ακρότητα της θεοποίησης του σώματος και της θεώρησης της άθλησης σαν αυτοσκοπού. Η άθληση είναι εντολή, δεν είναι λατρεία, αποτελεί καθήκον και όχι απόλυτη αξία.

Κατά τον καθηγητή Νικ. Νησιώτη, «η θρησκεία δίνει στην άθληση το ήθος με την αίσθηση των υποχρεώσεων, πνευματικών και ηθικών, που έχει ο αθλούμενος απέναντι στο σώμα του που έχει μοναδική αξία δοσμένη από το Θεό και στους άλλους ανθρώπους σαν συναγωνιστές του. Αποκλείει την κατάχρηση του σώματος αλλά και τον παράνομο συναγωνισμό εναντίον των άλλων αγωνιστών καθώς και την χρησιμοποίηση της αθλήσεως στην υπηρεσία του εμπορίου και της εθνικιστικής προπαγάνδας». (17)

Η σύγχρονη εποχή χαρακτηρίζεται από τη συνεχή οικονομική συναλλαγή και τον αδυσώπητο ανταγωνισμό. Οι ηθικές αξίες κλυδωνίζονται, τρικυμίζονται μέσα στους κύκλους του χρόνου και απειλείται ο υψηλός φρονηματισμός τους, αλλά ταυτόχρονα το σθεναρό και νικητήριο πέρασμά τους μέσα στην κοινωνική πραγματικότητα δείχνει το ατράνταχτο έρμα και την ανυπέρβλητη υψωτική τους δύναμη, την ακατάβλητη αντοχή και την ακατάλυτη πολιτιστική τους δημιουργία, φανερώνει κατά πόσο μπορούν να εξασφαλίσουν την πνευματική βάση σε μια αδιάκοπα εξελισσόμενη κοινωνία.

Ο Ολυμπισμός, που παραμένει ελεύθερος και αδέσμευτος από εθνικές, φυλετικές, πολιτικές, θρησκευτικές και κοινωνικές διαφορές, αλλά που είναι εκπήγαση των πρωταρχικών αρχών που διέπουν την πολιτιστική ανάταση των λαών, αποτελεί και θα παραμείνει όχι μόνο η αδιάσειστη πνευματική υποδομή των Ολυμπιακών Αγώνων, αλλά και σημαντικός παράγοντας Παιδείας του σύγχρονου κόσμου, συμβάλλοντας, αποφασιστικά, στη μορφωτική πρόοδο της ανθρωπότητας.

Οικοδομώντας ο Ολυμπισμός τη φιλοσοφική του προϋπόθεση στη διαλεκτική του ελληνικού πνεύματος και στο χριστιανικό ουμανισμό, θα κάνει και τις γενεές του σήμερα μύστες « του ωραίου, του μεγάλου και του αληθινού». Τότε η πανανθρώπινη ζωή θα κινείται μέσα στο βαθύ νόημα της παγκόσμιας συνείδησης.

Ο Ολυμπισμός, αναντίλεκτα, συμβάλλει στην επιτυχία του σκοπού της Χριστιανικής Θρησκείας, δηλαδή στην ισότητα των λαών, την αδελφοσύνη και την αγάπη. Στην Αγία Γραφή αναφέρεται: «Ουκ ένι Ιουδαίος, ουδέ Έλλην, ουκ ένι δούλος ουδέ ελεύθερος, ουκ ένι άρσεν και θήλυ. Πάντες γαρ υμείς εις έστε εν Χριστώ Ιησού». (18)

Δεν επικαλούμαστε ποιητική φαντασία αλλά μόνο ιστορική αίσθηση και ασάλευτη πίστη στην ύπαρξη ηθικού κόσμου, ούτε είναι άκαρπος πόθος και αφαιρεμένος οραματισμός, αν ισχυριστούμε ότι το παιδευτικό σύστημα, κατ’ αναπόδραστη ανάγκη, τότε μόνο θα είναι ολοκληρωμένο και θα έχει το σπέρμα της καρποφορίας αν η φιλοσοφικήτου προϋπόθεση διατηρηθεί με βάση, εφ’ ενός μεν την ολιστική θεώρηση της ζωής, δηλαδή την αντιμετώπιση του ανθρώπου σαν αδιαιρέτου Όλου, σαν ψυχοσωματικής αδιάσπαστης ολότητας και αφ’ ετέρου την εντελή πραγματικότητα «σαν τον ανώτερο σκοπό της παγκοσμίου ιστορίας, που οδεύει σε ένα Τέλος ανωτέρου προορισμού, που της είναι ριζωμένος από την εξ αρχής της υπάρξεώς της από την υπερβατική της Αρχή». (19)

Στο παραδεισιακό τοπίο της απαλόπνοης Αρχαίας Ολυμπίας, που το απίστευτο παραμυθόδραμά της μας διηγούνται, ψιθυριστά, ο πλατύστομος Αλφειός, ο παιχνιδιάρης Κλαδέος και τα τραυματισμένα αριστουργήματα, οι ψυχές μας γεμίζουν από αγάπη και γαλήνη, από ειρήνη και ελευθερία, οι καρδιές μας πλημμυρίζουν από ακλόνητη πίστη ότι τα ιδεώδη του Ολυμπισμού ταυτίζονται με τα ανθρωπιστικά ιδεώδη της αληθινής Παιδείας και της Αγωγής του Ανθρώπου και τα μάτια της ψυχής μας μπορούν να δουν να λάμπει εκθαμβωτικό, με του ήλιου τις χρυσοπλόκαμες ακτίνες, το ανέσπερο Φως της Ολυμπίας, αφού πράγματι:

«εδώ,

σε τούτη την παρθενική μήτρα της Ολυμπίας

που δεν άλλαξε δε μολεύτηκε δε θα πεθάνει ποτέ,

εδώ θα ξαναγεννηθεί το Φως

………………………………………………..

Πέρα στο ξέφωτο η Ολυμπία

ξάγρυπνη μερόνυχτα πλέκει για τον καθένα τους

κι απόνα στεφάνι αγριλιά

Ελληνικής ειρήνης

Ειρήνης όλου του Κόσμου» (20)

 

 

ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ

  1. Ολυμπία, Προσφορά της Ελλάδος προς την ΧΙΧ Ολυμπιάδα την τελουμένην εν Μεξικώ τω 1968, Αθήναι, σελ. 8.
  2. Ολυμπία, Οδηγός αρχαιοτήτων, Αθήναι, 1972, σελ. 6
  3. Στέλιου Σπεράντσα, Ολυμπιακό Φως.
  4. Παυσανία, 10, 1
  5. Κλεάνθη Παλαιολόγου, Η Ολυμπία του μύθου και της Ιστορίας, ομιλία στην 1η Σύνοδο Ελλήνων Λειτουργών Δημοτικής Εκπαιδεύσεως, 14-18 Ιουλίου 1980, Αρχαία Ολυμππία.
  6. Όττο Σίμιτσεκ, Ο σύγχρονος Ολυμπισμός, ομιλία στην 1η Σύνοδο Ελλήνων Λειτουργών Δημοτικής Εκπαιδεύσεως, 14-18 Ιουλίου 1980, Αρχαία Ολυμπία.
  7. Νικ. Α. Νησιώτη, Οι φιλοσοφικές προϋποθέσεις του Ολυμπισμού, ομιλία στην 4η Διεθνή Σύνοδο Εκπ/κών Λειτουργών, 2-9 Ιουλίου 1980, Αρχαία Ολυμπία.
  8. Κων/νου Σπετσιέρη, Η ψυχική ζωή του ανθρώπου, Αθήναι,196Ο, σελ. 169
  9. Νικ. Α. Νησιώτη, Οι φιλοσοφικές προϋποθέσεις του Ολυμπισμού, ομιλία στην 4η Διεθνή Σύνοδο Εκπ/κών Λειτουργών, 2-9 Ιουλίου 1980, Αρχαία Ολυμπία.
  10. Νικ. Α. Νησιώτη, Οι φιλοσοφικές προϋποθέσεις του Ολυμπισμού, ομιλία στην 4η Διεθνή Σύνοδο Εκπ/κών Λειτουργών, 2-9 Ιουλίου 1980, Αρχαία Ολυμπία.
  11. Νικ. Α. Νησιώτη, Ολυμπισμός και Θρησκεία, ομιλία στη 10η Σύνοδο για Έλληνες Εκπ/κούς Λειτουργούς, 8-14 Ιουλίου 1980, Αρχαία Ολυμπία.
  12. RENE HUBERT, Γενική Παιδαγωγική, μτφρ. Κων/νου Κίτσου – Β. Ν. Σκουλάτου, Αθήναι, 1972, σελ. 399
  13. Μέγα Φαράντου, Δογματική και Ηθική, Αθήναι, 1973, σελ. 175.
  14. Αποστόλου Παύλου, Α΄ Κορ. θ΄, 25 – Γαλ. β΄, 2 – Φιλιππ. β΄, 16
  15. Αποστόλου Παύλου, Α΄ Κορ. στ΄, 19
  16. Αποστόλου Παύλου, Α΄ Κορ. στ΄, 17
  17. Νικ. Α. Νησιώτη, Ολυμπισμός και Θρησκεία, ομιλία στη 10η Σύνοδο για Έλληνες Εκπ/κούς Λειτουργούς, 8-14 Ιουλίου 1980, Αρχαία Ολυμπία.
  18. Αποστόλου Παύλου, Γαλ. γ΄, 28
  19. Νικ. Α. Νησιώτη, Οι φιλοσοφικές προϋποθέσεις του Ολυμπισμού, ομιλία στην 4η Διεθνή Σύνοδο Εκπ/κών Λειτουργών, 2-9 Ιουλίου 1980, Αρχαία Ολυμπία.
  20. Τάκη Δόξα, Φως της Ολυμπίας.

Ζάκυνθος, Οκτώβριος 1980

Δημοσιεύτηκε στα αριθ. 298/8-11-1980 και 299/15-11-1980 φύλλα της εφημερίδας Ζακύνθου «ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΦΩΝΗ».

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s